De geschiedenis van de IJssellinie

Een NAVO-verdedigingslinie uit de Koude Oorlog tegen de Sovjet-Unie en haar bondgenoten.

Kabinetten uit de jaren 50 van de 20e eeuw wilden grote delen aan weerszijden van de IJssel onder water zetten om een onverhoopte opmars van de vijand te vertragen. Tot eind 1990 een zeer groot geheim.

De argwaan tegen de politieke bedoelingen van de Sovjet-Unie en angst voor het Rode Leger was in de naoorlogse jaren in West Europa groot. De nodige schermutselingen op politiek terrein maakten dat er weliswaar geen oorlog was, maar er was ook geen vrede: de zogenaamde Koude Oorlog.

Voor de westelijke geallieerden was dit aanleiding tot het sluiten van het Noord Atlantisch Pact. Volgens artikel vijf van het Pact zou een aanval op één der lidstaten worden beschouwd als een aanval op hen allen.

 

Nog geen half jaar later werd als uitvloeisel van dit Pact de Noord Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) opgericht.

 

In NAVO verband werd van elk der lidstaten verwacht een redelijke defensie-inspanning te leveren. Nederland verkeerde in de fase van de naoorlogse wederopbouw en was daartoe nauwelijks in staat. Om toch een onverwachte Russische opmars een halt toe te roepen of in ieder geval te vertragen, werd een beproefd recept uit de kast gehaald: een waterlinie. Tussen Nijmegen en Kampen verrees de IJssellinie, een 120 kilometer lang en maximaal 10 kilometer breed obstakel in de vorm van onderwater gezet land (inundatie).

 

Het idee werd door de toenmalige kapitein J.C.E. Haex  (1911 - 2002) uitgewerkt. De bedoeling was een Russische opmars te vertragen en tijd te winnen. Vanuit Groot-Brittannië zouden dan vervolgens manschappen en materiaal worden aangevoerd.

Het plan bestond om de Waal bij Nijmegen (Ooypolder) en de Nederrijn bij Arnhem (Meinerswijk) en later ook de IJssel bij Olst, met drijvende caissons,

 

 

 

 

 

 

 

die tot zinken konden worden gebracht, af te sluiten. Het gebied daarachter viel droog, terwijl het wassende water de IJssel instroomde. O.a. bij Olst, ter hoogte van landgoed de Haere waren sluizen in de dijk aangelegd, die het water over de naastgelegen landerijen en dorpen voerde, zodanig dat uiteindelijk een brede strook van Kampen tot Nijmegen blank kwam te staan. De uitvoering van de geheime plannen, die officieel als “Noodbrug Ponton Plan Deventer”werden aangeduid, kwam in de eerste helft van 1953 gereed. Ter verdediging werd alleen al bij Olst een zestigtal bunkers en kazematten opgetrokken en werden ingebetonneerde Shermantanks uit de Tweede Wereld Oorlog in de IJsseldijken en in de op het land opgeworpen terpen geplaatst.

 

Functioneren van de IJssellinie

Eenmaal klaar werd er regelmatig met het lierenstelsel geoefend om de caissons uit de aangelegde

insteekhavens te krijgen. De gevechtsbunkers waren alleen in tijd van crisis en oefeningen bemand. De insteekhavens daarentegen hadden een constante bezetting. Het compleet in stelling brengen van de IJssellinie duurde ca. twee weken.

In 1965 werd begonnen met het afbreken van de inlaatsluizen in de dijk bij Olst. In 1968 werd de IJssellinie definitief

opgeheven, enkele bunkers vielen onder

 

 

 

 

 

 

 

de slopershamer, uiteindelijk bleven er 32 over bij Olst, waarvan inmiddels enkele gerenoveerd en opengesteld zijn.

 

De IJssellinie thans

In 1996 is de stichting IJssellandschap eigenaar geworden van het bunkercomplex te Olst door het van de Domeinen te kopen. Ze heeft het beheer in december 2003 opgedragen aan de stichting de IJssellinie, die zich ten doel stelt het bunkercomplex als een toeristische attractie met een militair aspect te behouden en te beheren en tevens de geschiedenis van de IJssellinie als onderwerp van studie te maken en mogelijkheden aan te reiken voor pedagogisch-educatieve projecten ten behoeve van de schoolgaande jeugd.

 

Stichting De IJssellinie heeft ten doel de IJssellinie als een getrouw en tastbaar monumentaal verdedigingswerk van de Koude Oorlog te herstellen, te beheren en in stand te houden en dit verdedigingswerk vanuit educatief en recreatief oogmerk open te stellen voor het publiek.

 

Het doel van deze website is het publiek te informeren over de activiteiten van Stichting De IJssellinie.

 

Hospitaalbunker

Luchtdoelterp

 

LAACC-bunker

Overzichtskaart